Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego (ACL) jest bardzo częstym zjawiskiem i stanowi około 50 % wszystkich obrażeń wewnętrznych stawu kolanowego. Uraz ten prowadzi do niestabilności stawu kolanowego, a w późniejszym czasie do wczesnych zmian zwyrodnieniowych stawu. Najbardziej powszechnym mechanizmem uszkodzenia jest kombinacja takich ruchów jak: nagłe zatrzymanie i skręt lub obrót na nodze. Sporty, w których występuje duże ryzyko uszkodzenia to piłka nożna, koszykówka, rugby, hokej i narciarstwo.
Charakterystycznym objawem uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego jest silny ból w obrębie stawu kolanowego, obrzęk, widoczny krwiak i ograniczenie zakresu ruchu. Często dochodzi do urazu zwanego „triadą O’Donoghue ” czyli uszkodzenia ACL wraz z urazem więzadła pobocznego piszczelowego (MCL) i łąkotki przyśrodkowej.
Rekonstrukcje więzadła wykonuje się metodą artroskopową , która w stosunkowo niewielkim stopniu uszkadza inne struktury stawu. Program rehabilitacji dostosowuje się indywidualnie dla każdego pacjenta. Bezpośrednio po operacji najlepiej zastosować metodę RICE.
R- REST- odpoczynek
I- ICE- lód
C- COMPRESSION- kompresja
E- Elevation- elewacja kończyny
W pierwszej dobie po operacji należy rozpocząć trening rehabilitacyjny, a polega on na: mobilizacji rzepki, ćwiczeniach izometrycznych mięśnia czworogłowego oraz stymulacji mięśni uda. Bezpośrednio po zabiegu wskazane jest rozpoczęcie ćwiczeń w zamkniętych łańcuchach kinematycznych. Na oddziałach szpitalnych stosowane są również szyny CMP, czyli bierny ruch. We wspomaganiu rehabilitacji pacjentów po rekonstrukcji ACL dużą rolę odgrywa kinesiotaping. Metoda ta, która wpływa na likwidację bólu i obrzęków, może spełniać funkcję podporową stawów. Wraz z rosnącą popularnością kinesiotapingu pojawia się coraz więcej badań podejmujących tematykę jego działania i potwierdzających jego skuteczność. Do stabilizacji po zabiegu jak i w okresie rehabilitacji można sięgnąć po rożnego rodzaju ortezy dostępne w sklepach medycznych. Duży wybór stabilizatorów pozwala na dobranie modelu odpowiedniego do naszego stanu zdrowia, jak i naszych wymagań.
Sportowcy, którzy chcą wrócić do sportów wyczynowych powinni wybrać ortezy funkcjonalne, które doskonale i komfortowo dopasowują się do kończyny, są wyjątkowo lekkie i zapewniają odpowiednie bezpieczeństwo. Większość z nich posiada zegar z systemem wyhamowującym wyprost kolana, co zabezpiecza przed ponownym uszkodzeniem struktur stawowych. Zegar ten podczas wyprostu kolana stawia opór w ostatnich 25° wyprostu, czyli zapobiega szybkiemu przeprostowi kolana.
Kolejnym rodzajem ortez godnym polecenia to ortezy krótkie, dwuszynowe. Przy ich wyborze należy zwrócić uwagę na poziom stabilizacji, materiały z jakiego są wykonane oraz jakie są dodatkowe udogodnienia związane z użytkowaniem danego stabilizatora. Są zwolennicy neoprenu, jak i materiałów cieńszych. Firmy prześcigają się w pomysłach i ulepszają swoje modele. Ortezy szyte są już z materiałów przepuszczających powietrze, pochłaniających wilgoć, z antypoślizgowymi paskami zapobiegającymi przesuwaniu się ortezy.
Na przykład stabilizator firmy Mueller Hg80 wzbogacony został w barierę antymikrobową HydraCinn, chroniącą przed bakteriami i nieprzyjemnym zapachem. Jest wygodny, lekki, wykonany z oddychającego materiału, nie zawierającego w składzie neoprenu oraz lateksu. Jednocześnie jego trójosiowe zawiasy i wycięcie wokół rzepki dają maksymalne wparcie i ochronę przy ruchu. Model ten stosowany jest przy większości uszkodzeń kolana związanych z ACL, PCL, MCL, LCL oraz niestabilnością rzepki. Gdy szyny nie są już potrzebne można je wyciągnąć, wtedy stabilizator przybiera postać kompresyjnej opaski. Rozmiar dobieramy na podstawie pomiaru kolana przez środek rzepki.
Przy lekkiej niestabilności kolana lub problemach z rzepką zalecane jest zastosowanie ortezy firmy DJO REACTION KNEE BRACE. Została skonstruowana na wzór pajęczyny, która dzięki rozłożeniu obciążeń w kolanie redukuje uciążliwy ból.
Do jej głównych zalet można zaliczyć zdolność dopasowania elastycznych membran do stawu kolanowego, jak i kompresja, którą możemy zastosować poprze założenie, dołączonej do ortezy, opaski. Zwiększa to kontrolę neuromięśniową podczas zgięcia i wyprostu. Jest to produkt uniwersalny, zarówno na lewą i prawą nogę. Rozmiar dobieramy mierząc obwód uda na wysokości 15 cm powyżej środka rzepki.
Nowością są modele klatkowe, pozbawione materiału. Są to produkty z nieco wyższej półki cenowej, ale uzyskany komfort jest wart każdej ceny. Stalowa rama bardzo dobrze podpiera staw kolanowy w czterech punktach, pozostawiając wolną przestrzeń pomiędzy nimi. Dzięki temu zachowane są optymalne warunki termiczne, bez uczucia przegrzania, które może się pojawić w miejscu styku materiału ze skórą. Jednym z najbardziej popularnych modeli jest FullForce amerykańskiej firmy Donjoy. Charakteryzuje się on dobrymi gatunkowo surowcami i wysoką jakością wykonania. Model ten jest świetnym wsparciem więzadeł, nie ogranicza ruchu i nie obciąża stawów. Elastyczna rama idealnie dopasowuje się do uszkodzonej kończyny. Istnieje również możliwość zablokowania kąta zgięcia i wyprostu, w obrębie stawu kolanowego. Zastosowane włókna węglowego i cienki profil gwarantuje komfort podczas noszenia, także pod ubraniem. Model klatkowy, pozbawiony grubych materiałów, idealnie sprawdza się w sportach kontaktowych np. football'u amerykańskim czy rugby oraz narciarstwie.
Orteza funkcjonalna Armor FourcePoint to idealne połączenie aluminiowej ramy wysokiej jakości oraz zegara Fource Point, który warto zastosować w przypadkach umiarkowanej lub ciężkiej niestabilności ACL, PCL, MCL i LCL. Wykorzystanie wytrzymałych i lekkich zarazem materiałów oraz opatentowanego systemu 4-punktowego podparcia, sprawia, że stabilizator Armor FourcePoint jest niezwykle wygodny w użytkowaniu, nawet przy dużej intensywności ruchu (podczas sportu). Piankowe wyłożenie zapobiega otarciom i zapewnia jeszcze większy komfort podczas noszenia.
Zalety:
 |
wyjątkowo mocna rama wykonana z aluminium 6061 T6 stosowanego w lotnictwie |
|
wsparcie zapobiegające przesuwaniu się ortezy |
|
4 -punktowe podparcie mocna ochrona ACL |
|
blokada kąta zgięcia na poziomie 45°, 60°,75°,90° |
|
blokada kąta wyprostu na poziomie 0°, 10°, 20°, 30°, 40° |
Wybór ortez jest naprawdę szeroki, uzależniony jest on głównie od stopnia urazu i przeznaczenia. Można się sugerować powyższymi wskazówkami, jednak przed zakupem warto skonsultować się z lekarzem bądź fizjoterapeutą, który rozpoczął leczenie. On określi jaki rodzaj jest dla nas odpowiedni i na co warto zwrócić uwagę przy konkretnym schorzeniu.
